De laatste weken worden gekenmerkt door wisselende berichten over het al dan niet bestaan van een aanbestedingsplicht voor de Wmo. Begin mei jongstleden werd een brief van de Europese Commissie openbaar die duidelijk een aanbestedingsplicht voor Hulp bij het Huishouden stelde. Enkele weken later volgde een uitspraak van het Europese parlement die de Commissie opriep om de aanbestedingsplicht voor sociale diensten te versoepelen. En ten slotte nam de Tweede Kamer een wetsvoorstel van Agnes Kant aan, waarin de aanbestedingsplicht in de Wmo wordt afgeschaft.
Geen van deze drie uitspraken heeft op dit moment nog enige praktische consequentie. Zelfs het aangenomen wetsvoorstel heeft nog geen formele status. Er is grote twijfel of dit voorstel niet strijdig is met het Europese recht en of de Eerste Kamer deze wet daarom niet zal afwijzen.
Duidelijk is dat Hulp bij het Huishouden (HH) in het kader van de Wmo een dienst is. Als een gemeente deze dienst door derden laat verrichten, dan is het inkoop waarop de Europese regels van toepassing zijn. De vraag is dan: welke Europese regels? Er zijn namelijk twee soorten diensten: 2A en 2B.
Voor 2A-diensten (o.a. schoonmaak) gelden de volledige aanbestedingsregels, waarin de te volgen procedures beschreven staan. Voor 2B-diensten (o.a. gezondheidszorg en maatschappelijk werk) is alleen een publicatie van de winnaar achteraf verplicht en zijn de te volgen procedures volledig vrij (mits objectief, transparant en niet discriminerend).
De vraag is nu of Hulp bij het Huishouden een 2A- of een 2B-dienst is. Die vraag is niet te beantwoorden, omdat niet vast staat wat HH is. Gemeenten zijn namelijk zelf volledig vrij om de inhoud van HH te definiëren. Bij de ene definitie (afwassen, dweilen, stofzuigen, bedden opmaken, etcetera) resulteert dat in een 2A-dienst en bij de andere definitie (zorgen dat de cliënten als zelfstandige huishouding mee kunnen doen in de samenleving) is het een 2B-dienst.
Nadenken over de inhoud van HH is een vereiste. Maar niet alleen maar met het doel HH wel of niet aan te hoeven besteden. Dat vinden wij getuigen van overdreven angst voor aanbesteden. Ook binnen een Europese aanbesteding zijn nog veel mogelijkheden om het beoogde doel te bereiken. Nadenken over de inhoud van HH zou moeten dienen om de dienstverlening van de gemeente gestalte te geven. Dat dit door de verschillende uitspraken vanuit de politiek nog eens onder de aandacht wordt gebracht, is misschien onbedoeld, maar kan uiteindelijk heel nuttig zijn.
Voor meer informatie over het aanbesteden van Wmo kunt u contact opnemen met Jan Telgen.
