Europese aanbesteding openbaar vervoer voor Stadsregio Amsterdam
Bestuurlijk complexe aanbesteding door samenwerking met provincie Noord-Holland en Schiphol
Als een vervoerder nog 'geld overheeft' nadat hij al fors méér dienstregelingsuren heeft geboden dan het vereiste minimum, zou je liever willen dat hij dit geld investeert in beter materieel en betere reizigersinformatie op de halte.
K.W.J. (ir. Koen) Idzenga, Senior adviseur
De doelstelling was duidelijk: voor een bedrag van ruim 250 miljoen euro de komende 8 jaar meer én kwalitatief beter openbaar vervoer realiseren in het concessiegebied Amstelland-Meerlanden. Door een slimme methode van beoordelen hebben onze adviseurs de stimulans voor de vervoerders op de juiste plek gelegd. Resultaat: 60% meer openbaar vervoer, nieuwe bussen en dynamische reizigersinformatie op een groot deel van de haltes.
Het concessiegebied Amstelland-Meerlanden is het gebied ten zuidwesten van Amsterdam. Daarbinnen vallen diverse gemeenten zoals Aalsmeer, Amstelveen, Haarlemmermeer, Ouder-Amstel en Uithoorn. Maar ook Schiphol (met het Schiphol Sternet) en de Zuidtangent (een vrije busbaan tussen Haarlem en Amsterdam) maken onderdeel uit van de concessie. Voor de Stadsregio Amsterdam is het als OV-autoriteit een enorme uitdaging om al deze partijen qua eisen en wensen op één lijn te krijgen en dat vervolgens ook nog in de markt te zetten en te contracteren.
Bij de aanbesteding van een dergelijke OV-concessie is niet alleen sprake van veel partijen, maar ook de materie is heel divers en complex. Zo spelen onder meer een rol de technische eisen aan de bussen, het reizigerscomfort, de ontwikkeling van het lijnennet, toegankelijkheidsvraagstukken en de beschikbaarheid van wegen in het concessiegebied. Ook de eventuele overgang van personeel naar de nieuwe vervoerder is een thema. En dat alles moet dan gebeuren binnen de kaders van de Wet Personenvervoer 2000 en het Besluit Aanbestedingsrichtlijnen voor Overheidsopdrachten (Bao).
Wij hebben het hele proces ondersteund, waarbij de nadruk lag in de fase van het opstellen van het bestek en de beoordeling. Maar we adviseerden al over de aanbestedingsstrategie: kunnen we de concurrentiegerichte dialoog toepassen of kiezen we toch voor een normale openbare procedure? De keuze viel op de laatste. Maar ook de vraag functioneel versus technisch specificeren kwam aan de orde.
Vervolgens moesten onze adviseurs het programma van eisen opstellen, voorafgegaan door een marktconsultatie. Het programma van eisen is bij een OV-concessie een bestuurlijk document en er zijn dus ook heel wat partijen die daar iets van vinden en die hun inbreng daarin moeten geven.
Behalve de betrokken gemeenten moeten namelijk ook de Reizigers Advies Raad en omliggende concessieverleners worden geconsulteerd. Een interessant proces, waar stevige projectmanagementvaardigheden aan te pas moesten komen van de projectleider van de Stadsregio Amsterdam.
Nadat het programma van eisen was vastgesteld door het Dagelijks Bestuur van de Stadsregio hebben we het bestek opgesteld. Een uitdagende klus, omdat daarin de functionele keuzes uit het programma van eisen worden vertaald in concrete eisen en wensen. Daarbij moest dan ook nog een methode van beoordelen worden ontwikkeld die eigenlijk het hart van de aanbesteding vormt. Daarin bepaalt de opdrachtgever namelijk waar hij de stimulans legt voor inschrijvers om zich op te richten in het uitvoeren van het contract. Daar zit je als opdrachtgever wél voor acht jaar aan vast!
Vervolgens komt het moment dat de inschrijvingen binnenkomen en beoordeeld moeten worden. Een spannend en belangrijk proces. Alle zorgvuldigheid die we bij het opstellen van de aanbestedingsdocumenten hebben betracht, kan hier immers teniet worden gedaan. Maar door een goede voorbereiding en strakke procesbegeleiding hebben we uiteindelijk de beste inschrijver ook daadwerkelijk de opdracht kunnen gunnen.
Uiteindelijk is de aanbesteding Amstelland-Meerlanden door het ministerie van Verkeer en Waterstaat aangewezen als één van de aanbestedingen waar is bewezen dat marktwerking in het openbaar vervoer de moeite loont. Een mooie opsteker voor de Stadregio Amsterdam!