Het Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport (VWS) concludeerde na de eerste ronde van gemeentelijke aanbestedingen van de ‘hulp bij het huishouden’, dat er in de praktijk zowel gewenste als ongewenste effecten waren opgetreden. Significant heeft in opdracht van VWS onderzocht in hoeverre de ongewenste effecten in de aanbestedingen zijn te voorkomen of hoe de gewenste effecten zijn te versterken. Dat onderzoek leverde op dat er veel meer mogelijkheden zijn dan in de praktijk worden toegepast. De adviezen zijn opgenomen in een openbare handreiking met adviezen en aanbevelingen die door VWS aan alle gemeenten is toegezonden. De doelstellingen van het onderzoek waren: De Staatssecretaris (en de Tweede Kamer) informeren over bredere mogelijkheden voor aanbestedingen in de Wmo en mogelijkheden om de inkoop van hulp bij de huishouding te combineren met het realiseren van beleidsdoelstellingen Een bijdrage leveren aan de mogelijkheid dat aanbestedingen ook ‘beleidsrijker’ worden uitgevoerd De aanbestedingen kregen recentelijk veel aandacht van media en politiek. Naast rechtszaken over de aanbestedingen zelf, werden daarbij ook de effecten betrokken. De belangrijkste gewenste effecten die werden genoemd zijn: Continuïteit voor cliënt Cliënt heeft meer keuzemogelijkheden Meer expansiemogelijkheden voor aanbieders Betere prijs-kwaliteitverhouding door mededinging De belangrijkste ongewenste effecten die werden genoemd zijn: Verandering van benodigde personele inzet van HH2 naar HH1 Aanbieders hebben onder kostprijs geoffreerd en komen hierdoor financieel in de knel Personeel dat HH levert wordt ontslagen, wordt gedwongen tot alfahulpconstructie of gaat mogelijk verloren voor de zorgsector De continuïteit van de zorg komt mogelijk in gevaar bij verandering van zorgverlener Toename van administratieve lasten Prijs heeft onbedoeld een dominante rol gespeeld ten opzichte van kwaliteit Aanpak Significant heeft voor het onderzoek de volgende aanpak gehanteerd: Brainstorm, resulterend in een lange lijst met circa 60 mogelijke varianten en een lijst met algemene aanbevelingen voor aanbestedingen Clustering van de varianten en (juridische) toets op deze lijst, resulterend in een kortere lijst met 22 haalbare varianten. De juridische toets is door advocatenkantoor Stibbe uitgevoerd Interviews met betrokkenen, zoals de cliënt, het personeel, de gemeenten, de aanbieders en VWS, om de voor- en nadelen van de varianten te inventariseren en daaruit volgend de aandachtspunten voor de implementatie Herschikking van de lijst met uiteindelijk 24 varianten Opstellen van een beschrijving in een rapport en bespreking met VWS en VNG Het vervaardigen van een handreiking (boekje) voor alle gemeenten met een toegankelijke beschrijving van de varianten en aanbevelingen Resultaten Er blijken voor betrokkenen verrassend veel mogelijkheden te bestaan binnen de aanbestedingsregels. De verschillende varianten van aanbestedingen kunnen bijdragen aan aspecten als kwaliteit, keuzevrijheid, werkgelegenheid, vermindering van administratieve lasten en financiële resultaten. ‘Beleidsrijk’ aanbesteden betekent dan ook dat men zich bewust is van deze aspecten en daarin een onderbouwde afweging maakt. Met sommige varianten is al ervaring opgedaan in andere sectoren. Een beperkt deel van de varianten heeft betrekking op Wmo-HH inhoudelijke aspecten. Veel varianten betreffen het optimaal gebruiken van de ruimte binnen de aanbestedingsregels en kunnen dan ook zondermeer overwogen worden bij andere aanbestedingen in het Wmo-veld. Het gaat vooral om betere manieren om verhouding prijs/kwaliteit te beoordelen en om andere aanbestedingsmechanismen. De handreiking “Sociaal overwogen aanbesteden” kan gemeenten helpen om als maatschappelijk verantwoordelijke opdrachtgever hun beleidsdoelen te realiseren met de aanbestedingen.